Een klant vraagt: "Wat gaat het kosten?" Het antwoord hangt niet alleen af van de klus, maar van de afspraak die je erover maakt. Een vaste prijs geeft zekerheid maar legt het risico bij jou; regie legt het risico bij de klant maar vraagt vertrouwen; een richtprijs zit ertussenin en heeft een wettelijke valkuil die veel vakbedrijven niet kennen.
De drie afspraken naast elkaar
| Aanneemsom (vaste prijs) | Regie | Richtprijs | |
|---|---|---|---|
| Wat de klant betaalt | Het afgesproken bedrag, ongeacht de werkelijke kosten | Werkelijke uren × tarief, plus materiaal met opslag | Een redelijke prijs op basis van de werkelijke kosten, maar zonder tijdige waarschuwing niet meer dan 10% boven de richtprijs |
| Risico bij | Jou | De klant | Gedeeld |
| Past bij | Werk dat je goed kunt overzien en vaker hebt gedaan | Storingen, onderhoud, renovatie met veel onbekenden, kleine klussen | Werk met een duidelijk beeld maar onzekere hoeveelheden |
| Vraagt van jou | Een goede calculatie en strak meerwerkbeheer | Een nauwkeurige urenregistratie en transparantie | Beide, plus tijdig waarschuwen |
| Wettelijke basis | De overeenkomst; bij tegenvallers buiten je schuld artikel 7:753 BW | De overeenkomst; noem je een geschat aantal uren, dan ook artikel 7:752 lid 3 BW | Artikel 7:752 lid 1 en 2 BW |
Aanneemsom: zekerheid voor de klant, discipline voor jou
Bij een aanneemsom betaalt de klant het afgesproken bedrag, ook als het je meer tijd kost. Dat is de meest gekozen vorm bij verbouwingen, badkamers, keukens en installaties die je vaak doet. De klant weet waar hij aan toe is, en jij verdient aan een efficiënte uitvoering.
Twee dingen bepalen of je eraan verdient. Ten eerste de calculatie: met recepten en eigen normen weet je wat het werk kost, zie Calculeren met recepten en normen. Ten tweede het meerwerk: een vaste prijs is alleen vast voor het afgesproken werk. Wil de klant iets veranderen of toevoegen, dan kun je alleen meer rekenen als je hem tijdig op de meerprijs hebt gewezen (artikel 7:755 BW). Zie Meerwerk vastleggen en factureren.
Een aanneemsom kan verrekenbare hoeveelheden bevatten: je spreekt een prijs per m² af en meet achteraf na. Dat is handig bij sloopwerk, grondwerk of schilderwerk aan een gevel waarvan de staat pas blijkt als je bezig bent. Zet in de offerte welke posten verrekenbaar zijn en tegen welke eenheidsprijs.
Regie: betalen voor wat het werkelijk kost
Bij regie factureer je de werkelijke uren tegen een afgesproken uurtarief, plus materiaal en materieel met een opslag. Dit past bij storingen, onderhoud, kleine klussen en bij renovaties waar niemand weet wat er achter de wand zit.
Regie vraagt om drie afspraken vooraf, in de offerte of opdrachtbevestiging:
- Het uurtarief per functie (monteur, leerling, meewerkend voorman), en of reistijd en voorrijkosten apart gelden.
- De materiaalopslag: een percentage op de inkoopprijs voor inkoop, vervoer en voorfinanciering. Zonder dat lever je materiaal tegen kostprijs.
- De afrekening: wekelijks, per werkbon of per maand, met een urenoverzicht dat de klant kan controleren.
Let op met een schatting. Noem je bij regie een geschat aantal uren of dagen, dan geldt de 10%-regel van de richtprijs daar net zo voor (artikel 7:752 lid 3 BW). Ga je zonder tijdige waarschuwing meer dan 10% over je schatting heen, dan kun je dat meerdere in de regel niet in rekening brengen.
Het grootste risico bij regie is niet dat de klant niet betaalt, maar dat je uren niet volledig vastlegt. Een monteur die op donderdag opschrijft wat hij op maandag deed, vergeet een uur per dag. Uren boeken op de dag zelf, op de telefoon, met een handtekening van de klant op de werkbon, is bij regie geen luxe maar de basis van je omzet.
Richtprijs: de 10%-regel
Een richtprijs geef je als je de klus kunt overzien maar de hoeveelheden niet precies weet. De klant betaalt dan een redelijke prijs op basis van de werkelijke kosten, maar artikel 7:752 lid 2 BW zegt: de richtprijs mag met niet meer dan 10% worden overschreden, tenzij je de opdrachtgever zo tijdig mogelijk hebt gewaarschuwd dat de prijs waarschijnlijk verder oploopt, zodat hij nog kon beslissen het werk te beperken of te vereenvoudigen. Aan zo'n beperking of vereenvoudiging moet je binnen redelijke grenzen meewerken.
In de praktijk gaat het mis doordat een "indicatie" of "schatting" in een e-mail door de rechter als richtprijs wordt gelezen. Een zin in je offerte als "dit is geen richtprijs" geeft daarbij geen zekerheid: een rechter kijkt naar de hele afspraak en naar wat je de klant hebt laten verwachten. Noem je een bedrag of een aantal uren, ga er dan van uit dat de 10%-regel kan gelden.
De wet noemt geen vast moment om te waarschuwen. Het gaat erom dat je waarschuwt zodra een overschrijding van meer dan 10% waarschijnlijk wordt, terwijl de klant nog kan bijsturen. Een signaal in je planning, bijvoorbeeld bij 90% van de richtprijs, helpt je dat moment niet te missen, maar is geen wettelijke grens.
Ook bij een aanneemsom kunnen kostenverhogende omstandigheden tot een hogere prijs leiden, maar minder makkelijk dan vaak wordt gedacht (artikel 7:753 BW). Het moet gaan om omstandigheden die niet aan jou zijn toe te rekenen en waar je bij het bepalen van de prijs geen rekening mee hoefde te houden. Dan kan de rechter de prijs aanpassen. Zelf de prijs aanpassen, zonder rechter, mag alleen als de kostenverhoging komt door onjuiste gegevens van de klant die je vooraf niet had hoeven te ontdekken. In beide gevallen moet je de klant zo spoedig mogelijk waarschuwen, zodat hij kan kiezen: opzeggen, of het werk beperken of vereenvoudigen. Meestal kom je er samen uit met een nieuwe afspraak; dit is geen vrijbrief voor een slechte calculatie.
Combineren: zo doen ervaren bedrijven het
De meeste verbouwingen combineren de drie vormen:
- Aanneemsom voor het werk dat vaststaat: de uitbouw, de badkamer, de installatie.
- Stelposten voor wat de klant nog kiest (sanitair, tegels, keukenapparatuur): een geschat bedrag, achteraf verrekend volgens de afspraak in de offerte, bijvoorbeeld met een opslag voor inkoop en begeleiding.
- Regie voor onvoorzien werk en meerwerk, tegen een uurtarief dat in de offerte staat.
- Verrekenbare hoeveelheden voor posten die je pas kunt meten als je bezig bent.
Zet die vier expliciet in de offerte, elk met hun eigen afrekenregel. Een klant die vooraf leest hoe stelposten en meerwerk worden afgerekend, is bij de eindfactuur niet verrast.
Veelgestelde vragen
Mag ik bij een aanneemsom een hogere prijs vragen als het tegenvalt?
In de regel niet. Uitzonderingen zijn meerwerk waarbij je de klant tijdig op de meerprijs hebt gewezen, en kostenverhogende omstandigheden die niet aan jou liggen. In dat laatste geval beslist in beginsel de rechter, tenzij de klant onjuiste gegevens gaf (artikel 7:753 BW). Een verkeerd geschatte hoeveelheid uren is jouw risico.
Wat als er geen prijs is afgesproken?
Dan is de klant een redelijke prijs verschuldigd (artikel 7:752 lid 1 BW), waarbij gekeken wordt naar wat je gewoonlijk rekent en naar de verwachtingen die je hebt gewekt. Dat geeft discussie; spreek altijd minstens een uurtarief af.
Geldt de 10%-regel ook voor zakelijke klanten?
Ja, artikel 7:752 BW maakt geen onderscheid. Het artikel is geen dwingend recht, dus je kunt in de overeenkomst iets anders afspreken. Bij een particuliere klant loop je met zo'n afwijking in je algemene voorwaarden wel het risico dat een rechter haar als onredelijk bezwarend opzijzet.
Bronnen
- Burgerlijk Wetboek Boek 7: artikel 7:752 (prijs en richtprijs), artikel 7:753 (kostenverhogende omstandigheden) en artikel 7:755 (meerwerk).
Dit artikel beschrijft de hoofdlijnen van de wet (stand oktober 2026) en is geen juridisch advies. Leg een concreet geschil voor aan een bouwrechtjurist.
Zo doe je het in Summeo
In Summeo maak je een offerte met hoofdstukken, stelposten en regieposten naast elkaar, in je eigen huisstijl en met de standaardteksten voor afrekening. Goedgekeurde werkbonnen van regiewerk zet je in één keer om in een factuur. Een offerte, ook voor meerwerk, kan de klant online accepteren via het klantportaal.
